02 / 11 / 26

Barańczak 80. Listopad pełen poezji, obrazów i rozmów o wolności

Wielkopolski Rok Stanisława Barańczaka wkracza w szczególny moment. W listopadzie, w 80. rocznicę urodzin naszego patrona, zapraszamy na cykl wydarzeń poświęconych jego życiu, twórczości i dziedzictwu. Przed nami dźwiękowisko, wystawa fotografii, symboliczne odsłonięcie nowego neonu Biblioteki, spotkania poetyckie, czytanie performatywne oraz trzydniowa ogólnopolska konferencja naukowa.

Poster for Wielkopolski rok Stanisława Barańczaka celebrating the 80th birthday of poet Stanisław Barańczak, featuring a collage-style portrait and sponsor logos.

13 listopada 1946 roku w Poznaniu urodził się Stanisław Barańczak – poeta, tłumacz, eseista, krytyk literacki, współtwórca Nowej Fali i jeden z najważniejszych polskich intelektualistów drugiej połowy XX wieku. Człowiek, dla którego język był przestrzenią artystycznych poszukiwań, krytycznego myślenia i obywatelskiej odpowiedzialności. Jego twórczość, pełna precyzji, ironii i nieufności wobec gotowych odpowiedzi, do dziś pozostaje wyjątkowo aktualna.

Rok 2026, ustanowiony przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego Wielkopolskim Rokiem Stanisława Barańczaka, ma dla nas szczególne znaczenie. To właśnie w tym roku nasza instytucja przyjęła nazwę Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka. Patronat wybitnego poznaniaka jest dla nas zarówno wyróżnieniem, jak i zobowiązaniem do pielęgnowania wartości bliskich jego twórczości – wolności słowa, niezależności myślenia, otwartości i odpowiedzialności za język.

Listopadowe obchody będą okazją do spotkania z Barańczakiem na wiele sposobów: poprzez poezję, muzykę, teatr, fotografię i naukową refleksję. Chcemy przypomnieć jego dorobek, a także przyjrzeć się temu, jak jego słowa i idee rezonują ze współczesnością.

13 listopada – 80. urodziny Stanisława Barańczaka

Godz. 18.00 | Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka, ul. Prusa 3 w Poznaniu | Obowiązują wejściówki

W dniu 80. rocznicy urodzin poety spotkamy się w naszej Bibliotece na wieczorze łączącym literaturę, dźwięk i obraz.

Jednym z głównych punktów programu będzie premiera dźwiękowiska „Co poezja mówi o Barańczaku?” – artystycznej interpretacji jego twórczości, w której słowo spotka się z muzyką i współczesnymi formami ekspresji dźwiękowej.

Wystąpią Michał Kaleta i Oliwia Nazimek, a na kontrabasie zagra Ksawery Wójciński. Za reżyserię dźwięku i kompozycje odpowiada mooryc, natomiast opracowanie tekstu i reżyserię przygotował Kuba Kapral.

Ważnym momentem wieczoru będzie również symboliczne odsłonięcie nowego neonu Biblioteki – świetlnego znaku, który podkreśli nową tożsamość naszej instytucji i obecność Stanisława Barańczaka w jej codziennym życiu.

Zaprosimy także na poznański wernisaż wystawy „Widokówka z tego świata. Stanisław Barańczak – poeta wolności na zdjęciach Joanny Helander”. Fotografie pozwolą spojrzeć na poetę z bardziej osobistej perspektywy, przybliżając jego postać, otoczenie i historię zapisaną w obrazach.

Dopełnieniem spotkania będzie pokaz diaporamy „A tak niewiele brakowało” autorstwa Joanny Helander i Bo Perssona.

Wystawa będzie miała również swoją warszawską odsłonę – jej wernisaż odbędzie się 4 listopada w Senacie Rzeczypospolitej Polskiej.

23–25 listopada – Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Stanisław Barańczak: Formy wolności” – wstęp wolny

Drugą ważną częścią obchodów będzie trzydniowa konferencja naukowa organizowana przez Bibliotekę Wielkopolską im. Stanisława Barańczaka oraz Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Badaczki i badacze literatury, krytycy oraz poetki i poeci przyjrzą się różnym wymiarom twórczości Barańczaka – od języka, rytmu i poetyckiej formy, przez relacje literatury z polityką, po zagadnienia wolności, cenzury, przekładu i współczesnych odczytań jego dorobku.

Konferencja będzie również okazją do rozmowy o miejscu Barańczaka we współczesnej literaturze oraz o tym, jak jego twórczość inspiruje kolejne pokolenia.

Poniedziałek, 23 listopada

Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10, sala prób teatralnych

Godz. 10.30–13.00 – „O duchach i innych rzeczywistościach”

Pierwsza sesja konferencji poświęcona będzie m.in. etycznym, politycznym i estetycznym wymiarom twórczości Barańczaka, jego poezji z lat 70. oraz zagadnieniom rytmu i formy.

Godz. 14.00–18.00 – „W obrazach i głosach”

Popołudniowe wystąpienia skupią się na poetyckich obrazach, sposobach konstruowania podmiotowości, znaczeniu głosu i brzmienia oraz związkach twórczości Barańczaka z innymi formami literackimi.

Godz. 18.30 – „Poeci o poecie: Ryszard Krynicki i Jakub Kornhauser”

Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka, ul. Prusa 3

Pierwszy dzień konferencji zakończy spotkanie poetyckie z udziałem Ryszarda Krynickiego i Jakuba Kornhausera. Będzie to okazja do spojrzenia na dorobek Barańczaka z perspektywy innych twórców, ich poetyckich doświadczeń i literackich pokoleń.

Spotkanie poprowadzą Jerzy Borowczyk i Krzysztof Skibski.

Wtorek, 24 listopada

Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10, sala prób teatralnych

Godz. 9.30–13.00 – „W utworach poszczególnych”

Przedpołudniowa część konferencji poświęcona będzie interpretacjom konkretnych utworów Barańczaka, ich kompozycji, znaczeniom i możliwym sposobom odczytania.

Godz. 14.00–18.30 – „Interakcje i konteksty polityczne”

Popołudniowe obrady skupią się na politycznych i historycznych kontekstach twórczości poety, w tym na problemach cenzury i autocenzury, działalności Barańczaka w rzeczywistości PRL oraz jego doświadczeniach akademickich i emigracyjnych.

Godz. 19.30 – „Stanisław Barańczak. Ironista i żartowniś” – bilety

Teatr Ósmego Dnia, ul. Ratajczaka 44 w Poznaniu

Wieczorem zapraszamy na czytanie performatywne „Stanisław Barańczak. Ironista i żartowniś”, przypominające ważny, pełen humoru i językowej pomysłowości wymiar jego twórczości.

Wydarzenie odbędzie się w Teatrze Ósmego Dnia – miejscu szczególnym w biografii poety, z którym był związany na początku swojej artystycznej drogi.

Środa, 25 listopada

Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10, sala prób teatralnych

Godz. 10.00–13.00 – „Języki, poetyki, warsztat”

Trzeci dzień konferencji rozpoczną rozważania nad warsztatem poetyckim Barańczaka, jego językową precyzją, literackimi inspiracjami i oddziaływaniem na późniejsze pokolenia twórców.

Godz. 14.00–16.30 – „Co Barańczak dał / nie dał młodej poezji?”

Popołudniowa część obrad przyniesie refleksję nad obecnością Barańczaka we współczesnej poezji. O godz. 15.30 odbędzie się panel krytycznoliteracki z udziałem Barbary Rojek, Zuzanny Sali i Agnieszki Waligóry.

Będzie to okazja do postawienia pytań o dziedzictwo, inspiracje i sposoby prowadzenia dialogu z twórczością poety, której znaczenie wykracza daleko poza epokę, w której powstawała.

Godz. 17.00–18.00 – Spotkanie wokół książki „Ameryce, ja” Piotra Florczyka

Ostatnim punktem programu będzie spotkanie poświęcone książce Piotra Florczyka „Ameryce, ja”, na które zaprasza Koło Literatury Nowej.

Barańczak – pamięć, która pozostaje żywa

Listopadowe wydarzenia stanowią jedną z najważniejszych odsłon Wielkopolskiego Roku Stanisława Barańczaka. Łączą jego poznańskie korzenie, intelektualne dziedzictwo i bogactwo twórczości z pytaniami, które nadal warto zadawać – o język, wolność, odpowiedzialność i miejsce poezji w naszym życiu.

Dla Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka jest to również szczególny moment w historii instytucji. W pierwszym roku funkcjonowania pod nową nazwą zapraszamy do wspólnego odkrywania różnych oblicz naszego patrona – poety, tłumacza, myśliciela, ironisty i człowieka głęboko zaangażowanego w sprawy swojego czasu.

Zapraszamy do udziału w listopadowych obchodach i wspólnego świętowania 80. rocznicy urodzin Stanisława Barańczaka!

Na wszystkie wydarzenia, z wyjątkiem czytania performatywnego w Teatrze Ósmego Dnia, wstęp jest wolny. Na wydarzenie 13 listopada obowiązują bezpłatne wejściówki.

Organizatorzy: Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka oraz Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej UAM.

Wydarzenia dofinansowano ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.

Więcej informacji:

Podoba Ci się ten artykuł? Podziel się ze znajomymi: