Barańczak 80. Listopad pełen poezji, obrazów i rozmów o wolności
Wielkopolski Rok Stanisława Barańczaka wkracza w szczególny moment. W listopadzie, w 80. rocznicę urodzin naszego patrona, zapraszamy na cykl wydarzeń poświęconych jego życiu, twórczości i dziedzictwu. Przed nami dźwiękowisko, wystawa fotografii, symboliczne odsłonięcie nowego neonu Biblioteki, spotkania poetyckie, czytanie performatywne oraz trzydniowa ogólnopolska konferencja naukowa.
13 listopada 1946 roku w Poznaniu urodził się Stanisław Barańczak – poeta, tłumacz, eseista, krytyk literacki, współtwórca Nowej Fali i jeden z najważniejszych polskich intelektualistów drugiej połowy XX wieku. Człowiek, dla którego język był przestrzenią artystycznych poszukiwań, krytycznego myślenia i obywatelskiej odpowiedzialności. Jego twórczość, pełna precyzji, ironii i nieufności wobec gotowych odpowiedzi, do dziś pozostaje wyjątkowo aktualna.
Rok 2026, ustanowiony przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego Wielkopolskim Rokiem Stanisława Barańczaka, ma dla nas szczególne znaczenie. To właśnie w tym roku nasza instytucja przyjęła nazwę Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka. Patronat wybitnego poznaniaka jest dla nas zarówno wyróżnieniem, jak i zobowiązaniem do pielęgnowania wartości bliskich jego twórczości – wolności słowa, niezależności myślenia, otwartości i odpowiedzialności za język.
Listopadowe obchody będą okazją do spotkania z Barańczakiem na wiele sposobów: poprzez poezję, muzykę, teatr, fotografię i naukową refleksję. Chcemy przypomnieć jego dorobek, a także przyjrzeć się temu, jak jego słowa i idee rezonują ze współczesnością.
13 listopada – 80. urodziny Stanisława Barańczaka
Godz. 18.00 | Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka, ul. Prusa 3 w Poznaniu | Obowiązują wejściówki
W dniu 80. rocznicy urodzin poety spotkamy się w naszej Bibliotece na wieczorze łączącym literaturę, dźwięk i obraz.
Jednym z głównych punktów programu będzie premiera dźwiękowiska „Co poezja mówi o Barańczaku?” – artystycznej interpretacji jego twórczości, w której słowo spotka się z muzyką i współczesnymi formami ekspresji dźwiękowej.
Wystąpią Michał Kaleta i Oliwia Nazimek, a na kontrabasie zagra Ksawery Wójciński. Za reżyserię dźwięku i kompozycje odpowiada mooryc, natomiast opracowanie tekstu i reżyserię przygotował Kuba Kapral.
Ważnym momentem wieczoru będzie również symboliczne odsłonięcie nowego neonu Biblioteki – świetlnego znaku, który podkreśli nową tożsamość naszej instytucji i obecność Stanisława Barańczaka w jej codziennym życiu.
Zaprosimy także na poznański wernisaż wystawy „Widokówka z tego świata. Stanisław Barańczak – poeta wolności na zdjęciach Joanny Helander”. Fotografie pozwolą spojrzeć na poetę z bardziej osobistej perspektywy, przybliżając jego postać, otoczenie i historię zapisaną w obrazach.
Dopełnieniem spotkania będzie pokaz diaporamy „A tak niewiele brakowało” autorstwa Joanny Helander i Bo Perssona.
Wystawa będzie miała również swoją warszawską odsłonę – jej wernisaż odbędzie się 4 listopada w Senacie Rzeczypospolitej Polskiej.
23–25 listopada – Ogólnopolska Konferencja Naukowa „Stanisław Barańczak: Formy wolności” – wstęp wolny
Drugą ważną częścią obchodów będzie trzydniowa konferencja naukowa organizowana przez Bibliotekę Wielkopolską im. Stanisława Barańczaka oraz Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Badaczki i badacze literatury, krytycy oraz poetki i poeci przyjrzą się różnym wymiarom twórczości Barańczaka – od języka, rytmu i poetyckiej formy, przez relacje literatury z polityką, po zagadnienia wolności, cenzury, przekładu i współczesnych odczytań jego dorobku.
Konferencja będzie również okazją do rozmowy o miejscu Barańczaka we współczesnej literaturze oraz o tym, jak jego twórczość inspiruje kolejne pokolenia.
Poniedziałek, 23 listopada
Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10, sala prób teatralnych
Godz. 10.30–13.00 – „O duchach i innych rzeczywistościach”
Pierwsza sesja konferencji poświęcona będzie m.in. etycznym, politycznym i estetycznym wymiarom twórczości Barańczaka, jego poezji z lat 70. oraz zagadnieniom rytmu i formy.
Godz. 14.00–18.00 – „W obrazach i głosach”
Popołudniowe wystąpienia skupią się na poetyckich obrazach, sposobach konstruowania podmiotowości, znaczeniu głosu i brzmienia oraz związkach twórczości Barańczaka z innymi formami literackimi.
Godz. 18.30 – „Poeci o poecie: Ryszard Krynicki i Jakub Kornhauser”
Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka, ul. Prusa 3
Pierwszy dzień konferencji zakończy spotkanie poetyckie z udziałem Ryszarda Krynickiego i Jakuba Kornhausera. Będzie to okazja do spojrzenia na dorobek Barańczaka z perspektywy innych twórców, ich poetyckich doświadczeń i literackich pokoleń.
Spotkanie poprowadzą Jerzy Borowczyk i Krzysztof Skibski.
Wtorek, 24 listopada
Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10, sala prób teatralnych
Godz. 9.30–13.00 – „W utworach poszczególnych”
Przedpołudniowa część konferencji poświęcona będzie interpretacjom konkretnych utworów Barańczaka, ich kompozycji, znaczeniom i możliwym sposobom odczytania.
Godz. 14.00–18.30 – „Interakcje i konteksty polityczne”
Popołudniowe obrady skupią się na politycznych i historycznych kontekstach twórczości poety, w tym na problemach cenzury i autocenzury, działalności Barańczaka w rzeczywistości PRL oraz jego doświadczeniach akademickich i emigracyjnych.
Godz. 19.30 – „Stanisław Barańczak. Ironista i żartowniś” – bilety
Teatr Ósmego Dnia, ul. Ratajczaka 44 w Poznaniu
Wieczorem zapraszamy na czytanie performatywne „Stanisław Barańczak. Ironista i żartowniś”, przypominające ważny, pełen humoru i językowej pomysłowości wymiar jego twórczości.
Wydarzenie odbędzie się w Teatrze Ósmego Dnia – miejscu szczególnym w biografii poety, z którym był związany na początku swojej artystycznej drogi.
Środa, 25 listopada
Collegium Maius UAM, ul. Fredry 10, sala prób teatralnych
Godz. 10.00–13.00 – „Języki, poetyki, warsztat”
Trzeci dzień konferencji rozpoczną rozważania nad warsztatem poetyckim Barańczaka, jego językową precyzją, literackimi inspiracjami i oddziaływaniem na późniejsze pokolenia twórców.
Godz. 14.00–16.30 – „Co Barańczak dał / nie dał młodej poezji?”
Popołudniowa część obrad przyniesie refleksję nad obecnością Barańczaka we współczesnej poezji. O godz. 15.30 odbędzie się panel krytycznoliteracki z udziałem Barbary Rojek, Zuzanny Sali i Agnieszki Waligóry.
Będzie to okazja do postawienia pytań o dziedzictwo, inspiracje i sposoby prowadzenia dialogu z twórczością poety, której znaczenie wykracza daleko poza epokę, w której powstawała.
Godz. 17.00–18.00 – Spotkanie wokół książki „Ameryce, ja” Piotra Florczyka
Ostatnim punktem programu będzie spotkanie poświęcone książce Piotra Florczyka „Ameryce, ja”, na które zaprasza Koło Literatury Nowej.
Barańczak – pamięć, która pozostaje żywa
Listopadowe wydarzenia stanowią jedną z najważniejszych odsłon Wielkopolskiego Roku Stanisława Barańczaka. Łączą jego poznańskie korzenie, intelektualne dziedzictwo i bogactwo twórczości z pytaniami, które nadal warto zadawać – o język, wolność, odpowiedzialność i miejsce poezji w naszym życiu.
Dla Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka jest to również szczególny moment w historii instytucji. W pierwszym roku funkcjonowania pod nową nazwą zapraszamy do wspólnego odkrywania różnych oblicz naszego patrona – poety, tłumacza, myśliciela, ironisty i człowieka głęboko zaangażowanego w sprawy swojego czasu.
Zapraszamy do udziału w listopadowych obchodach i wspólnego świętowania 80. rocznicy urodzin Stanisława Barańczaka!
Na wszystkie wydarzenia, z wyjątkiem czytania performatywnego w Teatrze Ósmego Dnia, wstęp jest wolny. Na wydarzenie 13 listopada obowiązują bezpłatne wejściówki.
Organizatorzy: Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka oraz Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej UAM.
Wydarzenia dofinansowano ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.
Więcej informacji: