Czytająca Polska już po raz 10.! Nowa opowieść o czytaniu – współpraca, która przynosi efekty

Na moment, 9–10 kwietnia, Łódź stała się stolicą polskiego czytelnictwa. Dziesiąte obrady warsztatowe Koalicji „Czytająca Polska” odbyły się w Muzeum Książki Artystycznej na słynnej ulicy Piotrkowskiej.

„Czytająca Polska” to nieformalna koalicja osób, instytucji, organizacji pozarządowych i firm, które łączy świadomość, że przyszłość Polski zależy od czytania. Powstała na kilka miesięcy przed pandemią i od początku stawia sobie za cel tworzenie warunków do pełnego rozwoju potencjału każdego dziecka w Polsce. Badania pokazują jasno: czytanie – choć prywatne – przekłada się na realne korzyści społeczne. Wzmacnia uczestnictwo obywatelskie, rozwija potencjał naukowy i gospodarczy, zwiększa innowacyjność.

W Łodzi członkowie Koalicji podsumowali efekty wspólnej pracy – tworząc obraz działań różnorodnych, często zaskakujących, zawsze konkretnych. Spotkanie otworzył Marcin Derengowski, wicedyrektor Wydziału Kultury Łodzi:

„Jest nam ogromnie miło, że po Krakowie, Lublinie, Olsztynie, Poznaniu, Sopocie, Warszawie, Wrocławiu i Zabrzu „Czytająca Polska” zawitała wreszcie do Łodzi. Mamy duże ambicje w obszarze kultury, a reforma bibliotek publicznych w Łodzi to osiągnięcie, które pokazuje, jak wielkie znaczenie ma infrastruktura”.

Gospodyni miejsca, Halina Bernat, dyrektorka Muzeum Książki Artystycznej, podkreśliła rangę spotkania:

„Cieszę się, że to właśnie nasze muzeum gości jubileuszowe warsztaty „Czytającej Polski”. To przedsięwzięcie staje się coraz bardziej rozpoznawalne, bo zaczynamy widzieć jego realne efekty”.

O sile Koalicji mówiła także Małgorzata Grupińska-Bis, dyrektorka Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu:

„Koalicja „Czytająca Polska” jest dla mnie rodziną z wyboru. Łączy nas troska o przyszłość czytelnictwa, a więc naszą wspólną przyszłość. Spotkania pozwalają budować plan działań i dzielić się doświadczeniami. Ta wymiana myśli ma ogromną wartość”.

Koalicja wypracowała nowy sposób myślenia o czytaniu – jako jednym z fundamentów rozwoju społecznego. W swoich publikacjach pokazuje, że czytanie wpływa na zdrowie, dobrostan psychiczny, kompetencje społeczne i przywódcze, a także na rozwój gospodarczy i naukowy. Tworzy tym samym nową opowieść o czytaniu jako spoiwie współczesnej cywilizacji.

Jak podkreśla Maria Deskur, prezeska Fundacji Powszechnego Czytania:

„To, w jaki sposób opowiadamy o rzeczywistości, ma ogromne znaczenie. Opowieść o czytaniu może zmieniać decyzje, inwestycje i całe systemy – tak, by więcej dzieci mogło rozwijać swój potencjał”.

Ta zmiana narracji już przekłada się na konkretne działania. W Zabrzu czytanie zostało wpisane do strategii rozwoju miasta jako czynnik rozwojowy. W województwie warmińsko-mazurskim powstał pierwszy w Polsce regionalny program rozwoju czytelnictwa, obejmujący nie tylko szkoły i biblioteki, lecz także przychodnie, żłobki i sektor biznesowy. Podobne działania rozwijają się w kolejnych miejscach – od Wielkopolski po Kraków.

O doświadczeniach wdrażania takich rozwiązań mówiła Adrianna Walendziak, dyrektorka WBP w Olsztynie:

„Wyjście do przychodni było dla nas ogromnym wyzwaniem, ale też źródłem wielkiej satysfakcji. Widzimy pierwsze efekty i rosnącą współpracę między środowiskami”.

Jednym z najważniejszych efektów prac Koalicji jest publikacja ekspercka „Czytająca szkoła”, która stała się punktem odniesienia dla wdrażania kompetencji językowych w nowej podstawie programowej obowiązującej od 1 września 2026 roku. Oznacza to realne wsparcie dla szkół w budowaniu strategii rozwijania czytania, pisania i rozumienia – na wszystkich przedmiotach.

Powstał również bezpłatny kurs online „Czytam, więc myślę, działam i jestem obywatelem”, który łączy wiedzę naukową z praktycznymi narzędziami. Już teraz rekomenduje go Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie.

Ważnym elementem działań Koalicji pozostaje różnorodność środowisk. Jak podkreśla Agata Saracyn ze Związku Gmin Wiejskich RP:

„Spotykają się tu bardzo różne perspektywy – od szkoły po biznes, od małych miejscowości po duże miasta. Dzięki temu proponowane rozwiązania mają szansę działać w realnych warunkach”.

Koalicja pracuje nad kolejnymi inicjatywami – materiałami dla biznesu, rozwiązaniami dla opiekunów najmłodszych dzieci oraz publikacjami dla decydentów.

O znaczeniu tej współpracy mówił Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej:

„To środowisko, w którym idee powstają dzięki wzajemnej inspiracji i rzeczywistemu dialogowi. Każdy głos ma znaczenie”.

Spotkanie w Łodzi podsumowała Małgorzata Moskwa-Wodnicka, wiceprezydent miasta:

„Czytająca Polska to inicjatywa bardzo potrzebna. W Łodzi konsekwentnie rozwijamy czytelnictwo – już co czwarty mieszkaniec korzysta z biblioteki, a jej filie stają się lokalnymi centrami kultury”.

W pracach Koalicji „Czytająca Polska” uczestniczą m.in.:

Instytucje:
Biblioteka Narodowa, Narodowe Centrum Kultury, Instytut Książki, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Gdyńskie Centrum Kultury, Wrocławski Dom Literatury, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Goyki 3 Art Inkubator, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Uniwersytet w Białymstoku, Gdański Dom Literatury, Zamojska Akademia Kultury

Samorządy i organizacje samorządowe:
Gdańsk, Lublin, Łódź, Kraków, Strumień, Warszawa, Wrocław, Zabrze, Zakopane, Unia Metropolii Polskich, Rozczytana Aglomeracja, Związek Gmin Wiejskich RP, Poznański Zespół Żłobków

Biblioteki:
WBP Olsztyn, WBPiCAK w Poznaniu, MBP Zabrze, MBP Wrocław, MBP Choszczno, MBP Dąbrowa Górnicza, MBP Zakopane, MBP Wisła, MBP Radom, MBP Kielce, Biblioteka w Mieścisku

Biznes:
Wydawnictwo Mamania, Wydawnictwo Nowa Era, Księgarnia Mamy To, Legimi, Lubimyczytac.pl, Międzynarodowe Targi Poznańskie, Wydawnictwo Agora dla dzieci, Wydawnictwo Poznańskie, Rossmann

Fundacje i stowarzyszenia:
Fundacja Powszechnego Czytania, Fundacja CzasDzieci, Fundacja Edico, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Festiwal Stolica Języka Polskiego, Szkoła Edukacji UW i PAFW, Polska Izba Książki, Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury, Fundacja Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego, Fundacja Dom Książki w Poznaniu

Jednostki systemu oświaty:
Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis, Psychologia Edukacyjna, Szkoła Podstawowa nr 33 w Katowicach, Liceum Ogólnokształcące nr VII we Wrocławiu