Pępowina – Majgull Axelsson

Ta wyrazista powieść psychologiczna pochłonęła moją uwagę od pierwszego akapitu. To proza, która balansuje na pograniczu realizmu i oniryzmu. Myśl przewodnia utworu to toksyczne macierzyństwo i strach przed tym, że rodzicielska nieczułość jest dziedziczna. Akcja toczy się współcześnie, w Szwecji. Naszym oczom ukazuje się mała szwedzka miejscowość. Szaleje jesienny sztorm. Miasteczko nawiedza powódź. Grupa ludzi chroni się w restauracji, którą prowadzi Minna. Kryjówka staje się pułapką. Strach przed żywiołem podsyca ich osobiste, skrywane dotąd obawy. Do głosu dochodzi bolesna przeszłość…

Powieść „Pępowina” Majgull Axelson to dzieło misternie skonstruowane, pełne pasji. Utwór kipi od emocji – to emocje autentyczne, pozbawione egzaltacji. To powieść feministyczna – w dobrym sensie tego słowa. Ciekawy zabieg twórczy stanowią zmiany perspektywy narracyjnej: autorka powierza rolę pierwszoosobowego narratora kilkorgu bohaterom na przemian. W narracji często użyty jest czas teraźniejszy, co stwarza wrażenie, że jesteśmy naocznymi świadkami opisywanych wydarzeń. Język narracji nabiera głębi i siły wyrazu dzięki znakomitemu, subtelnie wystylizowanemu, polskiemu przekładowi Katarzyny Tubylewicz. Surrealistyczne wizje marzeń sennych zawarte w pytaniu retorycznym: „Kto kiedykolwiek słyszał o ojcu, który chodzi z dzieckiem w brzuchu?”, ironia: „(…) upiększony swastyką wschód słońca” czy brutalny naturalizm w formie animizacji: „(…) spuchnięty pomidor popękał i zwymiotował swoje zgniłe wnętrzności” wyraźnie przemawiają do wyobraźni. Odnajdujemy tutaj też prawdy ogólnoludzkie w poetyckich metaforach: „Tkwić w głowie swoich dzieci jak (…) zwinięta żmija i (…) obnażać wypełnione jadem zęby (…)” . Psychologia postaci jest przemyślana i drobiazgowo dopracowana. Wszyscy bohaterowie są wiarygodni. Bohaterowie stają się bliscy odbiorcy podczas lektury. Mnie bliska jest Ritva Lathinen – ambitna, sfrustrowana dziennikarka. Majgull Axelsson umiejętnie stopniuje napięcie, wprowadzając niespodziewane zwroty akcji, co czyni jej opowieść porywającą – ukłon w stronę talentu pisarki. Dramatyczną akcję raz po raz urozmaica myśl filozoficzna. Dzieło przybliża ponadto historię i kulturę Szwecji. Dzieło to budzi smutek, ale jego zakończenie przynosi ulgę i pociechę. Jest to książka, w której każdy czytelnik odnajdzie cząstkę samego siebie. Powieść zasługuje na dobrą adaptację filmową – z uwagi na mnogość niuansów warto byłoby ekranizować ją w formie serialu. To także doskonały materiał na spektakl teatralny. Powinna moim zdaniem znaleźć się w kanonie lektur szkolnych. To jedna z najlepszych książek, jakie przeczytałam. Mądra, głęboka lektura dla miłośników opowieści blisko życia. Skłania do refleksji. Chwyta za serce. Tę powieść czyta się jednym tchem. To prawdziwa uczta czytelnicza, która zdrowo pobudza apetyt. Warto delektować się jej makiem po kawałku. Gorąco polecam.

Beata Sowińska
DKK Złotów