Poezja jako przestrzeń oporu – głos naszej biblioteki na Impact’26

Podczas tegorocznego Impactu’26 – bez wątpienia bardzo ważnego wydarzenia łączącego debatę społeczną, kulturę, gospodarkę, naukę i nowe technologie – wybrzmiał także głos naszej biblioteki. Jej dyrektorka Małgorzata Grupińska-Bis, wystąpiła w ramach Impact Bookstore Talks z prelekcją „Kultura oporu w polskiej poezji (Barańczak, Szymborska)”, wspólnie z Michałem Rusinkiem, Adamem Michnikiem i Michałem Nogasiem w roli prowadzącego.

Spotkanie było opowieścią o poezji jako przestrzeni sprzeciwu, uważności i krytycznego myślenia. Dyrektorka mówiła o tym, że w świecie pełnym hałasu, pośpiechu i manipulacji językiem poezja wciąż pomaga nazywać rzeczy po imieniu i opowiadać o tym, co naprawdę ważne.

Szczególne miejsce w wystąpieniu zajęła twórczość Stanisława Barańczaka – jednego z najważniejszych poetów pokolenia Nowej Fali. To on namawiał do walki o odzyskanie języka, a tym samym o prawdę. Uważał, że zadaniem poezji jest „przywracanie sensu” – wyrwanie człowieka z automatyzmu myślenia, uczenie uważności, etyczności i odpowiedzialności za słowa. Podkreślał, że nie można pozostawać obojętnym wobec języka, którym „miesza się ludziom w głowach”, a poezja ma być nieufnością tak długo, jak długo istnieją kłamstwo i demagogia.

W wystąpieniu wybrzmiała także twórczość Wisławy Szymborskiej, która – podobnie jak Barańczak – dostrzegała niebezpieczny rozdźwięk między słowem a prawdą. Jej poezja przypomina, że świat istnieje również poprzez język, którym go opisujemy, dlatego tak ważne jest, jakich słów używamy.

Małgorzata Grupińska-Bis zwróciła uwagę, że choć w latach 90. ogłaszano koniec poetów Nowej Fali, współczesna poezja wciąż czerpie z Barańczaka. Widać to w krytyce języka władzy, komentarzu do rzeczywistości, antyromantycznym nastawieniu i osadzaniu poezji w codzienności.

Nieprzypadkowo właśnie teraz – w czasie przygotowań do nadania bibliotece nowej nazwy: Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka – jego myśl jest dla nas szczególnie obecna.

Na zakończenie spotkania Michał Nogaś zaprezentował przygotowany przez bibliotekę reprint, który domknął wydarzenie symbolicznym, literackim akcentem.