Od wiązki światła do komputera kwantowego
wizualizacja na grafice: Karol Bartkiewicz, Wydział Fizyki i Astronomii UAM
29.10.2026
start: g. 18:00
Atrium, Uniwersytet Artystyczny im. M. Abakanowicz
wydarzenie FB
prowadzący: Karol Bartkiewicz, Paweł Kurzyński
Fotografia zaczyna się od światła, a światło okazało się najbardziej upartym nauczycielem fizyki. To ono na początku dwudziestego wieku zmusiło nas do przyznania, że przyroda nie działa tak, jak podpowiada zdrowy rozsądek.
Zaczniemy od doświadczenia, które każdy fotograf zna z praktyki: światło przepuszczone przez dwie szczeliny tworzy prążki. Potem osłabimy wiązkę tak bardzo, że przez układ przelatuje pojedynczy foton – i prążki nadal się pojawiają. Pojedyncza cząstka zachowuje się więc tak, jakby przeszła obiema drogami naraz. Gdy tylko spróbujemy sprawdzić, którą drogę wybrała, obraz znika. Sam akt patrzenia zmienia to, co widzimy.
Stąd przejdziemy do paradoksów, które przez dekady uchodziły za filozoficzne kłopoty teorii kwantowej: do splątania, które Einstein nazwał upiornym działaniem na odległość, i do twierdzenia Bella, które zamieniło spór filozoficzny w doświadczenie możliwe do wykonania w laboratorium. Pokażemy, jak wygląda takie doświadczenie i dlaczego jego wynik wyklucza opis świata, w którym rzeczy mają swoje własności zanim je zmierzymy.
Na koniec pokażemy zwrot, który wydarzył się w ostatnim ćwierćwieczu. To, co uchodziło za kłopot teorii, okazało się zasobem. Nieoznaczoność stała się podstawą kryptografii, której nie da się podsłuchać, a splątanie – paliwem komputerów kwantowych. Ta sama wiązka światła, od której zaczyna się fotografia, przenosi dziś kwantową informację w światłowodach i między satelitami.
Spotkanie nie wymaga przygotowania fizycznego. Prowadzimy je we dwóch, łącząc perspektywę teorii kwantowej z perspektywą informatyki.
Wizualizacja na grafice: Karol Bartkiewicz, Wydział Fizyki i Astronomii UAM
Karol Bartkiewicz – fizyk kwantowy, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kierownik Zakładu Informatyki Kwantowej w Instytucie Spintroniki i Informacji Kwantowej na Wydziale Fizyki i Astronomii UAM. Zajmuje się kwantową teorią informacji: splątaniem, nielokalnością, tomografią stanów kwantowych oraz zastosowaniem uczenia maszynowego do opisu układów kwantowych. Współpracuje z ośrodkami doświadczalnymi w Polsce i za granicą, między innymi z optyką kwantową w Ołomuńcu, gdzie testuje się w laboratorium protokoły powstające na papierze.
Paweł Kurzyński – fizyk zajmujący się podstawami mechaniki kwantowej, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studia magisterskie i doktorat ukończył na Wydziale Fizyki UAM (2005, 2007); habilitację uzyskał w 2015, tytuł profesora w 2024 roku. Od 2010 roku związany z Centrum Technologii Kwantowych w Singapurze, gdzie spędził ponad pięć lat na stażu naukowym, a do 2024 roku był wizytującym badaczem. Autor ponad osiemdziesięciu publikacji naukowych. W badaniach koncentruje się na nielokalności i kontekstualności, nierozróżnialności cząstek elementarnych oraz podstawowych właściwościach dynamiki układów kwantowych.
Wydarzenie w ramach 8. Wielkopolskiego Festiwalu Fotografii im. I. Zjeżdżałki „Flatland”.
